Zabezpieczenie roszczenia - jak obniżyć raty w trakcie procesu WIBOR

Jedna z najczęstszych motywacji kredytobiorców: nie czekając na wyrok, obniżyć bieżące raty. Instrument prawny: zabezpieczenie roszczenia na czas procesu.

Podstawa prawna

Art. 730 k.p.c. - w każdej sprawie cywilnej sąd może udzielić zabezpieczenia. Art. 755 k.p.c. - zabezpieczenie roszczeń niepieniężnych (np. ustalenie, że klauzula nie wiąże). Wniosek o zabezpieczenie można złożyć razem z pozwem lub przed jego wniesieniem.

Dwie przesłanki

1. Uprawdopodobnienie roszczenia - wystarczy uprawdopodobnienie (nie udowodnienie), że klauzula WIBOR jest abuzywna z powodu naruszenia obowiązków informacyjnych banku
2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia - bez zabezpieczenia kredytobiorca ponosi szkodę (płaci zawyżone raty), która może być trudna do odwrócenia

Formy zabezpieczenia w sprawach WIBOR

• Ustalenie oprocentowania na poziomie samej marży (bez WIBOR) na czas procesu - rata spada drastycznie
• Zastąpienie WIBOR innym wskaźnikiem (np. POLSTR, stopa referencyjna NBP) na czas procesu
• Ustalenie oprocentowania stałego na czas procesu
• Wstrzymanie obowiązku spłaty rat (rzadkie, ale możliwe przy roszczeniu o unieważnienie)

Dotychczasowe postanowienia sądów

Trzeba być uczciwy - większość wniosków o zabezpieczenie w sprawach WIBOR jest oddalana. Sądy najczęściej wskazują, że:

• Roszczenie nie zostało wystarczająco uprawdopodobnione
• WIBOR jest legalnym wskaźnikiem (argumentując wyrokiem TSUE)
• Brak interesu prawnego - kredytobiorca może dochodzić zwrót nadpłat po wyroku

Ale pojawiają się pierwsze korzystne postanowienia:

• SO Warszawa (25 Cz 1432/25) - zabezpieczenie udzielone, rata obniżona do poziomu marży
• SO Katowice (I Co 247/25) - wstrzymanie obowiązku spłaty WIBOR na 18 miesięcy

Te postanowienia nie są prawomocne i dotyczą specyficznych stanów faktycznych. Nie należy traktować ich jako gwarancji.

Procedura

1. Analiza umowy - identyfikacja naruszeń obowiązków informacyjnych
2. Wniosek o zabezpieczenie (razem z pozwem lub osobno)
3. Sąd rozpatruje wniosek na posiedzeniu niejawnym (bez rozprawy) - termin: 7 dni (w praktyce 2–6 tygodni)
4. Postanowienie - uwzględnienie lub oddalenie
5. Zażalenie na oddalenie - 7 dni

Koszty

Opłata od wniosku o zabezpieczenie złożonego razem z pozwem: brak dodatkowej opłaty. Wniosek przed pozwem: 100 PLN. To marginalne koszty w stosunku do potencjalnej oszczędności (setki złotych miesięcznie).

Realistyczna ocena szans

Zabezpieczenie w sprawach WIBOR jest trudniejsze do uzyskania niż w sprawach frankowych. Powody:

• TSUE potwierdził legalność WIBOR - uprawdopodobnienie roszczenia wymaga precyzyjnych dowodów naruszeń informacyjnych
• Sądy ostrożnie podchodzą do ingerencji w bieżący stosunek umowny
• Brak ugruntowanej linii orzeczniczej

Mimo to, wniosek o zabezpieczenie warto składać - nawet oddalony zmusza bank do merytorycznej odpowiedzi, a sąd do wstępnej analizy sprawy.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Autor - adw. Piotr Karczewski, Kancelaria Adwokacka LEX FORTE.